Program prewencji cukrzycy t. 2 opracowany na podstawie Europejskiego Projektu Image

O programie:

Częstość cukrzycy typu 2 rośnie gwałtownie na całym świecie. Cukrzyca jest nie tylko problem zdrowotnym, wpływającym na skrócenie i obniżenie jakości życia chorujących na nią osób ale wiąże się również z ogromnymi nakładami finansowymi. Leczenie cukrzycy i jej powikłań pochłania corocznie od 7 do 14% całkowitych nakładów na ochronę zdrowia. Koszty leczenia cukrzycy będą nadal rosły, ponieważ choroba ta ujawnia się w coraz młodszym wieku, czego bezpośrednią konsekwencją będzie wydłużenie czasu życia osób  z cukrzycą, a co za tym idzie zwiększone ryzyko rozwoju powikłań cukrzycowych.
Jak najwcześniejsza identyfikacja osób z wysokim ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 2  i rozpoczęcie właściwego, zapobiegającego powikłaniom leczenia są bardzo ważne zarówno dla  zdrowia poszczególnych osób jak i w aspekcie zdrowia publicznego.

Zapadalność i chorobowość z powodu cukrzycy gwałtownie wzrasta na całym świecie, w tym również w Polsce. Obecnie cukrzyca typu 2 występuje u około 6 % dorosłej populacji Polaków. Liczby te są jednak zaniżone, gdyż około 50% chorych na cukrzycę nie jest świadomych swojej choroby. Naturalna historia cukrzycy jest dobrze poznana, w jej początkowym, długim i bezobjawowym okresie stopniowo rozwijają się powikłania. U części chorych mikroangiopatia cukrzycowa bywa rozpoznawana jednocześnie z cukrzyca. To samo dotyczy makroangiopatii - często rozpoznanie cukrzycy po raz pierwszy jest stawiane w trakcie badań wykonywanych z powodu wystąpienia zawału mięśnia sercowego lub udaru mózgu. Ustalono, ze okres choroby od początku jej wystąpienia do postawienia rozpoznania może wynosić od 4 do 7 lat, a w pewnych przypadkach nawet do 12 lat. W tym bardzo długim okresie czasu możliwe jest postawienie rozpoznania cukrzycy tylko w trakcie badań przesiewowych. 

Bardzo ważnym warunkiem uzasadniającym podjęcie badań przesiewowych jest istnienie takich metod badania, które są pozbawione ryzyka powikłań oraz akceptowane przez badanych. Cukrzycę w badaniach przesiewowych rozpoznajemy w oparciu o poziom glikemii na czczo lub poziom glikemii w trakcie doustnego testu tolerancji glukozy. Badanie poziomu glukozy w osoczu na czczo jest tanie, proste i standaryzowane, pozbawione ryzyka wystąpienia powikłań i akceptowane przez chorych.. Badania grupy „DECODE" udowodniły, że  wykonując test doustnego obciążenia glukozą zwiększamy szansę rozpoznania cukrzycy u około 30% osób z prawidłową glikemią na czczo. Według zaleceń WHO z 1999 r. należy dążyć do wykonania testu doustnego obciążenia glukozą u wszystkich osób bez jawnych objawów klinicznych, u których podejrzewamy cukrzycę. Ponadto tylko w oparciu o test doustnego obciążenia glukoza można rozpoznać upośledzona tolerancje glukozy, jednej z trzech kategorii nieprawidłowej tolerancji węglowodanów. Zwiększone ryzyko rozwoju cukrzycy można również rozpoznać na podstawie  prostego i krótkiego badania ankietowego  tzw. Finrisk. Ten test  jest rekomendowany przez Międzynarodową Federację Cukrzycy (IDF), jego skuteczność w rozpoznawaniu osób ze zwiększonym ryzykiem rozwoju cukrzycy została sprawdzona w wielu krajach w tym również w Polsce ( Szurkowska i wsp. Przegl Lek. 2006;63(9):728-32 ).

Duże randomizowane badania takie jak Fińskie Badanie Prewencji Cukrzycy i Amerykański Program Prewencji Cukrzycy  udowodniły, że interwencja w zakresie zmiany stylu życia poprzez modyfikację nawyków żywieniowych i zwiększenie aktywności fizycznej  może powodować prawie 60% zmniejszenie ryzyka rozwoju cukrzycy. Obserwacje długoterminowe potwierdziły, że efekt  prewencyjny takich działań utrzymuje się nawet kilka do kilkunastu lat od zakończenia interwencji. Cukrzyca jest nie tylko problem zdrowotnym, wpływającym na skrócenie i obniżenie jakości życia chorujących na nią osób ale wiąże się również z ogromnymi nakładami finansowymi. Badania w zakresie ekonomiki zdrowia potwierdziły efektywność finansową  działań zapobiegających rozwojowi choroby polegających na modyfikacji stylu życia.

 W oparciu o powyższe przesłanki podjęto realizację niniejszego Programu Prewencji Cukrzycy typu 2 u osób ze zwiększonym ryzykiem jej rozwoju. Należy podkreślić, że jest on zgodny z elementarnymi zasadami chorób cywilizacyjnych takich jak: nadciśnienie tętnicze, choroby serca i naczyń, otyłość, zaburzenia metaboliczne, alergie i choroby reumatologiczne a także choroba nowotworowa.
 
Do uczestnictwa w programie kwalifikowani są mieszkańcy Powiatu Krakowskiego, którzy wyrazili chęć uczestnictwa w programie, u których stwierdzano zwiększone ryzyko rozwoju cukrzycy (nieprawidłowa glikemia na czczo, nieprawidłowa tolerancja węglowodanów,  Finrisk powyżej 14 (Przyporządkowanie punktów oparte zostało na modelu fińskim (J. Lindstrom "Diabetes Care", 2003, 24, 725). 

 

Rozpoznawanie zaburzeń gospodarki węglowodanowej

 
glikemia  prawidłowa < 5,6 mmol/l,
nieprawidłowa glikemia na czczo 5,6–6,9 mmol/l
cukrzyca glikemia >lub = 7,0 mmol/l
upośledzona tolerancja glukozy:
glikemia w 120 minucie doustnego testu obciążenia glukozą 7, -11,1 mmol/l
 
 

Ocena ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2 przy użyciu kwestionariusza FINRISK

 
1. Wiek
 
0 pkt.   < 45 lat
2 pkt.   45 - 54 lat
3 pkt.   55 - 64 lat
4 pkt.   > 64 lat
 
2. Wskaźnik masy ciała
 
0 pkt.   < 25 kg/m2
1 pkt.   25 - 30 kg/m2
3 pkt.   > 30 kg/m2
 
3.  Obwód pasa
 
                                          MĘŻCZYŹNI                           KOBIETY
 
0 pkt.                   < 94 cm                                          < 80 cm
3 pkt.                    94 - 102 cm                                    80 - 88 cm
4 pkt.                     > 102 cm                                         > 88 cm
 
4. Czy ćwiczy Pan/Pani lub zwiększa swój wysiłek fizyczny w wolnym czasie bądź w pracy przez przynajmniej 30 minut?
 
0 pkt.      Tak
2 pkt.      Nie
 
5. Jak często je Pan/Pani warzywa lub owoce czy jagody?
 
0 pkt.          Codziennie
1 pkt.          Nie codziennie
 
6. Czy kiedykolwiek zażywał Pan/Pani leki na obniżenie ciśnienia krwi?
 
0 pkt.         Nie
2 pkt.         Tak
 
7. Czy kiedykolwiek lekarz bądź inna osoba pracująca w służbie zdrowia powiedziała Panu/Pani, że ma Pan/Pani podwyższony poziom glukozy we krwi (podczas badania medycznego, choroby lub ciąży)?
 
0 pkt.      Nie
5 pkt.     Tak
 
8. Czy u kogokolwiek z członków Pana/Pani rodziny stwierdzono cukrzycę?
 
0 pkt.       Nie
3 pkt.      Tak: u dziadka, u wujka, u ciotki lub kuzyna (ale nie u rodziców, rodzeństwa             lub własnego  dziecka)
            5 pkt.      Tak: u biologicznego ojca lub matki, rodzeństwa lub własnego dziecka)
 
 Całkowity wynik ryzyka wystąpienia cukrzycy (należy zsumować liczbę  punktów uzyskanych w pytaniach od 1 do 8): _______
   
Twoje ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2 w ciągu kolejnych 10 lat jest następujące:
 
< 7       → niskie: 1 na  100 osób
7 - 11   → lekko podwyższone: 1 na  25 osób
12 - 14 → nieznaczne/średnie: 1 na  6 osób
15 - 20 → wysokie: 1 na 3 osób
> 20     → bardzo wysokie: 1 na 2  osób
 
 
 

Cel ogólny (cele szczegółowe) programu:

Celem ogólnym Programu jest ograniczenie zachorowalności na  cukrzycę typu 2 poprzez:
identyfikację osób z wysokim ryzykiem rozwoju  cukrzycy typu 2;
przeprowadzenie u takich osób programu szkoleń modyfikacji stylu życia nakierowanych na zmianę diety i zwiększenie aktywności fizycznej.

Projekt powstał w ramach Europejskiego  kursu szkolenia menagerów prewencji cukrzycy typu 2, przygotowanego w ramach projektu IMAGE.

Wyrażamy nadzieję, że już wkrótce będziemy mogli mogli zaprosić  Państwa na cykl grupowych spotkań w oparciu o Projekt IMAGE.

Tymczasem serdecznie zapraszamy do indywidualnych konsultacji w naszych gabinetach i/lub online.

Współpraca z najbardziej doświadczonymi ośrodkami sportu, urody  i rekreacji w Krakowie będzie  cennnym uzupełnieniem europejskich doświadczeń. 

Partnerzy